Skip to main content

Ervaringsverhalen

Ervaringsverhalen

De rozenkrans

“Katholieken zijn van de ‘dingetjes,’” zei jaren geleden de toenmalige hoofdaalmoezenier. Zo’n gelovig dingetje is een rozenkrans, er wordt mij regelmatig om gevraagd. Het is een typisch katholiek hebbedingetje in de bajes. Meestal zegen ik de rozenkrans bij het geven.

Vrede op aarde

De weken voor kerst staan altijd in het teken stond van de voorbereidingen voor het vieren van kerst in de vrouwen- en mannengevangenis: contact met vrijwilligers die bij de diensten aanwezig zijn, langs meer dan 75 cellen met een persoonlijke kerstwens en wat lekkers voor de mensen die niet naar de diensten mogen

31-12-2089 pas geldig

Zijn pas voor de PI is geldig tot 31-12-2089. Hij is bijna 80 jaar en heeft dus nog even te gaan. Als we op iemand zuinig moeten zijn dan is het wel vrijwilliger Nico.
Vrijwilligers zijn wat mij betreft goud waard. Zeker na corona realiseer ik me nog regelmatig hoeveel rust het geeft dat zij er zijn in de PI.

Papa leest voor

In de PI waar ik werk is een enthousiaste groep vrijwilligers: kerkvrijwilligers, muziekvrijwilligers, Alphavrijwilligers en niet te vergeten Voorleesvrijwilligers.
U zult denken: voorleesvrijwilligers????? Wat doen die nou weer? Lezen zij voor aan gedetineerden?

Tatoeages vertellen een verhaal

‘Wilt u mijn tatoeage zien? Het is een tatoeage van Maria! ‘Ow en ik heb er ook een van Jezus’

Als justitiepastor krijg ik in de gevangenis regelmatig een gedetineerd mens op bezoek met een tatoeage. Soms maar een of twee tatoeages, soms een arm vol en soms zie je door de tatoeages de mens niet meer zoals hij ooit was.

Omgekeerd bidden

Na afloop van de kerkdienst kuieren de mannen naar de koffie en de koek. Een paar hebben een vraag of willen iets zeggen naar aanleiding van de viering. Bryan vroeg me vóór de kerkdienst al of ik zijn rozenkrans wilde zegenen. Ik antwoordde: “Dat doe ik na afloop.”

Onwetendheid

De bajeswereld bestaat in beleving vaak uit twee werelden. De wereld van binnen en die van buiten. Maar ook binnen zijn er vaak twee werelden: De wereld van wie er werkt, en de wereld van wie er tijdelijk woont. En waar twee werelden zijn, is er al gauw een wij-en-zij. Wij-zij staan dan gemakkelijk tegenover elkaar.

Die beleving van tegenover elkaar staan is in zekere zin normaal, maar tegelijk heb ik me er altijd tegen verzet.

Een gesprek met een wijze op de luchtplaats.

“HEEEE DOMINEEE, DOOOOOMINEEEE” schalt er over de luchtplaats. Ik loop maar naar Ferry toe.

Ik heb een zwak voor de jonge jongen. Hij heeft al meerdere keren vast gezeten maar doet het nu helemaal anders. Met mensen heeft hij niet zoveel zegt hij ondertussen heeft hij de mooiste ideeën.

‘Zeg het is Ferry.‘

‘Wanneer kunnen we nou eindelijk eens iets geven in de kerk?’

Onder lasten gebukt

Het kunstwerk van de Finse kunstenaar Satu Prinnen nodigt mensen uit om samen na te denken onder welke lasten je gebukt gaat in het leven. Zowel in het groepsgesprek als in de dienst staan we hierbij stil. Het schilderij toont een man die het gewicht van de lasten van zijn huis, werk, familie op zijn schouders draagt.

Onsterfelijk

Bij kerkdiensten in de Bajes zijn in de regel vrijwilligers aanwezig. Ze komen uit de stad en de omliggende dorpen rond een penitentiaire inrichting. Sommige vrijwilligers doen dit werk al heel lang; twintig tot vijfentwintig jaar is geen uitzondering. Ze hebben justitiepredikanten zien komen en gaan en gedetineerden zien komen en terugkomen. Maar in hun jarenlange betrokkenheid hebben ze zelf iets onsterfelijks.

Pastor, mag je aan masturbatie doen?

Het is donderdagochtend en we beginnen met onze wekelijkse gespreksgroep van 8.00 tot 9.00 uur in het Stiltecentrum. Het lijkt een ‘onmogelijk tijdstip’. Althans ik weet niet of ik op die tijd naar een gespreksgroep zou komen als ik gedetineerd zat. Maar feit is dat het onze best lopende gespreksgroep is. Ieder week komen er toch een man of tien op af. En het zijn ook altijd mannen die voor ‘een goed gesprek’ komen.

Muziek luisteren in je cel

Het begon met een cursus van zes bijeenkomsten met als thema: ‘Hoe hou je het vol?’ Niet het delict stond centraal of de dingen die daaromheen spelen, maar ‘hoe hou je het vol?’, ‘hoe blijf je mens in de tijd dat je binnen zit?’, ‘hoe voorkom je dat je afstompt?’.

Gaandeweg de cursus vormde zich een groepje van vijf mannen die allemaal een lange straf uitzitten. Twee van hen zijn nog niet zo heel lang binnen, drie andere tellen voorzichtig af naar de dag dat ze naar buiten mogen. Ze wilden verder met deze groep.

Grote roversbenden

Gedetineerden, de bewoners van onze Penitentiaire Inrichtingen, gaan heel verschillend om met de verwerking van hun delict. Zonder aanspraak te maken op volledigheid ben ik in de afgelopen anderhalf jaar, de tijd dat ik rondloop binnen P.I.’s, verschillende verwerkingsstrategieën tegengekomen, twee ontkennende strategieën en twee bekennende strategieën. De eerste strategie is de volledige ontkenning van het delict. Als ik onze bewoners mag geloven zitten er grote aantallen mensen met een ziel zonder-vlek-of-smet in detentie. 

Vriendschap

Soms is het moeilijk voor mij om m’n gevoelens te uiten, In woorden brengen hoe het echt voelt om een vriend zoals jij te hebben.
Ik ben gezegend.

Een vriendschap zo echt, zo hecht. Het is uniek, met jou ben ik mezelf – compleet en vrij.

We hoefden nooit echt moeite te doen, de vriendschap kwam vanzelf.

Een vriendschap zo echt, zo hecht. Of er nou 5, 10 of 20 jaar voorbij gaan, wij zullen toch contact blijven houden.

Just Rouwen achter tralies

ls  geestelijk verzorger mag ik mijn werk doen in de enige Justitiële VRIS inrichting van Nederland (VRIS=VReemdelingen In Strafrecht) . Dus alle ingezetenen zijn mannen die hier de fout zijn in gegaan en daardoor het land dienen te verlaten na het uitzitten van hun straf. Ook kunnen zij hun straf soms uitzitten in het land van herkomst. Sommigen kiezen hiervoor juist om dichterbij hun familie te kunnen zijn.

Alsof ik een uurtje buiten was - Bandoptreden in de bajes

Het is zondagmorgen 8 oktober 2023 in PI Heerhugowaard. Om negen uur in de morgen is het al een drukte van belang omdat er een bandoptreden tijdens de kerkdienst gaat plaatsvinden. De beide kosters zijn druk in de weer geweest om de kerkzaal zo leeg mogelijk te maken

Kaarsje

Mijn dagelijkse werk speelt zich af op kantoor in Den Haag, maar op deze vroege zondagochtend rijd ik naar de PI om twee kerkdiensten te verzorgen, eentje om kwart voor negen en eentje om tien uur. Twee vrijwilligers wachten me op. Met een grote sleutelbos in handen loop ik naar de kleine ruimte die dienst doet als stiltecentrum. Ik ben een beetje zenuwachtig.

Psalm 51-Hertaling door Luna

1 Een psalm van Luna
2 nadat ze verkeerde keuzes had gemaakt
3 God ik vertrouw op U
Wees niet kwaad op mij!
Uw liefde is groot,
vergeef mij.

Vrouw bij de put

Gebaseerd op Johannes 4 uit de Bijbel

Uitgekotst. Niet gezien en niet meer welkom. Zo voelde ik me al jaren! Terwijl al mijn
buurvrouwen samen naar de put gingen om water te putten, ging ik alleen – op het
heetst van de dag nog wel. Die blikken als ze me zagen, het geroddel achter mijn rug.
Ik kon er niet meer tegen.

Help

Ik wil mijn gevoelens uiten,
maar hoe dat weet ik niet.

Ik kijk door mijn getraliede ruiten,
maar niemand die me ziet.

Wat is dit toch moeilijk,
ook al wil ik het zo graag.

Terug naar het kind

Je bent niet je delict. Binnen zijn we ook allemaal gewone mensen.
Het is de tijd om met jezelf bezig te zijn, in de spiegel te kijken en te reflecteren op je leven.
Hoe mooi is het als je als gedetineerde je herinneringen kan ophalen en daarvan kan genieten.
En dat je leert van je eigen leven en herinneringen.

Dit zijn mijn herinneringen:

Morgen

Veroordeelt, alles kwijt.
Wat nu slechts rest is grote spijt.
Nieuwe kracht heb ik hier gevonden
door te praten met mensen, ook met grote wonden.

Een toekomst, een nieuw begin,
anders doen, dat is mijn nieuwe zin.
Geluk, liefde en vertrouwen,
met een maatje weer een toekomst opbouwen.

In uw handen

Ik leg de namen van mijn kinderen in Uw handen.
Graveer Gij ze daarin met onuitwisbaar schrift.
Dat niets of niemand ze meer ooit daaruit kan branden,
ook niet als satan ze straks als de tarwe zift.

Ik ben...

Veel mensen zien op tegen de TBS. Begrijpelijk, want de einddatum is onzeker en je weet niet wat je te wachten staat. Maar er zijn er ook die zeggen: ‘Dit is de beste plek waar ik ooit gezeten heb’.

Het is een zoektocht naar omgaan met je verleden, je delict, je trauma’s, je psychische stoornis of ziekte, je toekomst. Kortom het is een zoektocht naar jezelf.

Ademen

 Er staat een hoge  muur tussen jou en de buitenwereld.

Elke week komt er bezoek. Dat is alsof je adem haalt door een rietje.

Even die blik van iemand die om je geeft.

Een tweede kans

Jan is in een dodelijk ongeluk betrokken geweest. Een van zijn beste vrienden is overleden en een ander zal voor de rest van zijn leven gehandicapt blijven. Dit is zijn verhaal.

“Het was erg heftig. Je weet niet wat je overkwam.

Koinoonia

Post vanuit een andere PI. Een groet, een dankwoord, een update over het nu gaat en een zucht van weemoed. ‘Ik mis de gespreksgroepen, die hebben we hier niet. Ik mis vooral de inbreng van de Antilliaanse en Surinaamse jongens. Ik leerde zoveel van hen.’

Deze laatste weemoedige zucht kon ik helemaal meevoelen. Ineens besefte ik hoezeer ik die sfeer zelf ook mis.

Kleren in Ter Peel

Hoe kom je aan kleren als je al zeven jaar vastzit en er verder niemand op bezoek komt?

Op Mirjams bezoekerslijst staan alleen ex-gedetineerden. Vriendinnen uit de cel. Ze beloofden haar te bezoeken. Familie, vrienden van vroeger, zelfs haar kinderen staan niet op die lijst. Ze komen nooit. Waarom niet? Boosheid, schaamte, desinteresse – ik weet het niet, God weet het,

In mijn cel

De dagen op cel. Je leest een boek of kijkt tv
Straks recreatie! Dus je redt het wel.
Maar dan de nachten, vechtend met je onbewuste gedachten:
kom ik vrij of moet ik nog langer wachten?

Lijntje

Soms zijn de mensen die ik spreek ineens niet meer in de PI. “Oh, die is vorige week al naar de kliniek vertrokken!”, krijg ik dan te horen. Of ontslagen, of naar een andere PI verplaatst…ineens is het contact afgebroken en neem ik afscheid van een al afwezige. Het lijntje dat er was tussen mij en de pastorant, is ineens gebroken.

Als u zich onwaardig voelt, bent u in goed gezelschap:

Mozes stotterde.
Timoteüs had maagklachten.
Hosea’s vrouw was een prostituee.
Amos’ enige opleiding was in de vijgenkwekerij.

Jakob was een leugenaar.
Salomo was te rijk.
Jezus was te arm.
Abraham was te oud.

Thuis

Op de luchtplaats in gesprek met een gedetineerde komt er ineens een rijkelijk getatoeerde man op me af met zijn armen wijd gespreid. We groeten elkaar hartelijk. Verbaasd ben ik hem zo snel alweer terug te zien.

"Ja, pastor ik ben weer thuis." Thuis? Thuis zijn in de gevangenis...

Vader

Zonder vader groeit hij op,
leert zijn eerste woorden,
maar niet meer in ’t gezin
waar wij ooit toe behoorden.

Lopen kan hij nu,
hij schopt zijn eerste voetbal,
voert de eenden in de sloot,
eet stiekem zelf ook van het
brood.

De wereld anders waarnemen

Werken in de PI – ik doe het nog niet zo lang – doet veel met me. Niet alleen als ik er ben. Ook erbuiten. Hoe ik de wereld waarneem en hoe ik naar mezelf kijk, wordt gekleurd door mijn ervaringen binnen.

Zo lijkt het alsof mijn zintuigen scherper zijn sinds ik dit werk doe. Al die indrukken die de mensen binnen moeten missen, die neem ik extra bewust waar, alsof ik ze mede waarneem voor hen. De geur van de aarde. En de geur van het gras. De regen op mijn gezicht. De vogelnesten onderweg. De wind.

Good Will Hunting: It’s Not Your Fault

Mannen, zonen, kinderen, met geweld opgegroeid. “Mijn vader sloeg me flink. Hij dronk, kon niet met mijn moeder overweg, en sloeg mij met regelmaat.” “Maar ik was ook niet makkelijk, ik kon best vervelend zijn.”

Wachten

Als de woestijn wachten op regen
om weer vruchtbaar te worden.

Als de duisternis wachten op de zon
om weer licht te worden.

Als een rups wachten op de tijd
om zich te ontpoppen als een vlinder.

Als een zaadje in de grond
wachten op water om te bloeien.

Als het kaarslicht in een kamer wachten om te schijnen
tot het donker wordt.

Tuchten verlengt de levensduur

Je wordt niet lachend tachtig
Zesenzeventig misschien
Een paar jaar is het tuchten
Tenminste 1 jaar, al voelt het als 10

Een dag heeft 24 uur
Een slechte duurt veel langer
Tuchten verlengt de levensduur
Dat is net het wrange

De twee meest gestelde vragen.

Sinds een klein jaar ben ik werkzaam als geestelijk verzorger binnen justitie. In het begin moet je natuurlijk wennen aan de procedures en voorschriften, beveiliging en noem maar op. Eerlijk gezegd had me voorgesteld dat je als GV-er niet zoveel te doen zou hebben. In deze tijd van ontkerkelijking dacht ik “wie zit er nou op een dominee te wachten?”.

Bloemengroet

Als ik op zondag voor de kerkdienst in JC Zeist kom, staan bloemen klaar bij de receptie voor de gedetineerden in JC Zeist. Elke week verzorgen kerken uit de omgeving volgens een rooster voor bloemen tijdens de kerkdienst. Er is altijd een mooi kaartje bij met een hartelijke groet, mooie gedachten of een gedicht ter bemoediging.

Drama in het kwadraat….

Het is triest dat er mensen zijn die staatloos zijn en daardoor geen toegang hebben tot de basisrechten en -voorzieningen die de meesten van ons als vanzelfsprekend beschouwen. Dit kan vooral problematisch zijn als iemand in detentie wordt geplaatst.

Wanneer iemand staatloos is, betekent dit dat hij of zij geen nationaliteit heeft en niet wordt erkend als burger van een land. Dit kan gebeuren als gevolg van verschillende redenen, zoals politieke conflicten, verlies van documenten, migratie of het opheffen van een staat.

Dankbaarheid

Inmiddels ben ik ruim een half jaar werkzaam als stagiaire Juridische Zaken in P.I. Middelburg. In het begin van de stageperiode hield ik mij bezig met welke rechten gedetineerden hebben. Een van de rechten is dat gedetineerden zijn godsdienst of levensovertuiging vrij te belijden en te beleven. De inrichting heeft de plicht om te zorgen dat er voldoende geestelijke verzorging beschikbaar is die aansluit bij de godsdienst of levensovertuiging.

Mag ik zo'n kruisketting?

In het PPC krijg ik deze vraag vaak. Het is bij veel gedetineerden een gebruik om een rozenkrans om hun nek te hangen. Als bescherming, als steun, als houvast en symbool van geloof, hoop en troost. Ook kom ik de rozenkrans regelmatig tegen aan de muur in een cel. Bij de zoveelste vraag of iemand een “kruisketting” kon krijgen vroeg ik hem wat hij er mee ging doen. Hij zei dat hij hem om zijn nek wil hangen, omdat hij zich dan veiliger voelt.

Dat is toch super hypocriet?

Weet je wat ik nou niet begrijp?’ hoor ik achter me. Ik zit achter de computer en beantwoord wat mail.  Een bewaarder die ik wel eens tegenkom bij de koffieautomaat hangt in de deuropening van mijn werkkamer. Hij gaat verder: ‘Dat die mannen de meest vreselijke dingen uitgevroten hebben, maar op zondagochtend vroom bij je in de kerk zitten en letterlijk ja en amen zeggen. Dat is toch super hypocriet?!’

Thuiskomen

De hele week al zingt de melodie in mijn hoofd: ‘Als God ons thuisbrengt …’ Komend weekend zingen we het lied in de viering, bij het het verhaal over de ontmoeting bij de put, tussen Jezus en een Samaritaanse vrouw. Het lied leek me goed te passen, over levend water dat opnieuw gaat stromen, over de belofte van thuiskomen, over leven: ‘Breng ons dan thuis, keer ons tot leven …’

De narcis en de roos

Regelmatig spreek ik een vrouw die veel verdrietige dingen heeft meegemaakt. Als zij daarover vertelt doet ze dat meestal sissend tussen haar tanden.

Op een keer bespreek ik met haar op welke manier zij praat over het verleden. Ze is zich hiervan niet bewust en blij dat ik dit met haar bespreek, want zo wil ze niet praten.

"God is mijn deken"

"God is mijn deken"
dat zei Mina (niet haar echte naam) toen ik haar opzocht in een huis van Exodus.

Een paar weken eerder had ze gehoord dat ze vrijgesproken was na meer dan drie jaar vast te hebben gezeten. Dat komt bijna nooit voor. En toen stond ze letterlijk op straat met niets anders dan de kleren die ze aan had, dertig euro en een kapotte mobiel.

Help een ander!

In alle geloofsovertuigingen is er aandacht voor de mens in nood. Veel gedetineerden geven aan iets goeds te willen doen voor hun medemens maar denken in dat opzicht niet veel te kunnen betekenen tijdens hun detentie. Met dit voor ogen, en in de aanloop naar de 40 dagentijd, zijn we op het idee gekomen om een vastenactie te organiseren: door voedsel en verzorgingsproducten in te zamelen voor mensen in Nederland die het financieel zwaar hebben,

Iedereen is welkom – of toch niet?

Het is vrijdagmiddag. Ik zit in het stiltecentrum van de penitentiaire inrichting. Mannen druppelen binnen. Ze hebben verschillende etnische achtergronden. Als laatste komt Erik binnen, een witte, Hollandse man van middelbare leeftijd. Geen tattoos, geen trainingspak. Hij is nieuw in deze groep. De kaars is aangestoken. We hebben gebeden.

De warrigheid voorbij

Of ik de eskimokus wil doen? Acht klontjes suiker in de koffie doen, en dat drie keer achter elkaar. En wist je dat bloemen door de duivel zijn uitgevonden om mensen te verleiden? Eraan ruiken is zondig.

Bij God kun je altijd terecht

Met mijn verhaal wil ik jullie zeggen dat je altijd bij God terecht kan met je problemen. En dat Hij je alles wil vergeven. Ook mij.  Ik kom uit een gezellig gezin. We gingen naar de katholieke kerk waar ik misdienaar werd en zong in het jongens koor. Toen ik 33 was, eind vorige eeuw, kreeg ik een goede baan en verhuisde ik naar Amsterdam. Daar
pakte ik mijn hobby weer op, voetballen.