Ervaringsverhalen

Ervaringsverhalen

Open

De Justitiële Inrichting Caribisch Nederland (JICN) op Bonaire is een splinternieuwe inrichting die inmiddels zo’n vierenhalf jaar in bedrijf is. Zelf ben ik er als Geestelijk Verzorger nu zo’n anderhalf jaar werkzaam. Het is een inrichting die op Nederlandse leest geschoeid is maar toch een heel eigen karakter heeft. 

Niemand heeft ooit God gezien

Soms is er zo’n tekstregel uit de H. Schrift of uit de traditie die blijft haken bij mij. ‘Niemand heeft ooit God gezien’ – is zo’n tekst (Johannes 1:18; Exodus 33-34). Het zijn het soort woorden die soms langere tijd tegen de achtergrond van mijn gedachten resoneren.

Tot ziens

Het Detentiecentrum Rotterdam waar ik sinds kort werkzaam ben, kent veel verschillende populaties. Er zijn vreemdelingen, mensen die feitelijk uitgeprocedeerd zijn, er zijn hvB-ers, mensen die op een uitspraak van de rechter wachten en arrestanten die hun straf uitzitten. De eersten vallen onder het bestuursrecht, de twee andere groepen onder het strafrecht.

Het Paradijs Verloren

We willen allemaal een mooi en gelukkig leven leiden, maar als we in de gevangenis terechtkomen is er iets vreselijk misgegaan. In gesprekken met jonge gedetineerden komt vaak naar voren dat ze zich thuisloos voelen en er nog maar weinig op vertrouwen dat de maatschappij ook voor hun een mooie plek zal zijn in de toekomst. 

Gewoon een vrij man

Toen ik hem leerde kennen viel het leven hem zwaar. Lange straf, klein netwerk. In de inrichting waar hij vandaan kwam had hij een goed contact gehad met mijn collega. We gingen met elkaar in zee.

Kerkdienst

Als ik tegenover buitenstaanders vertel over de kerkdiensten in de bajes, is men regelmatig verwonderd dat zo veel gedetineerden naar de kerkdiensten komen. En bijna steevast krijg ik dan de vraag: ‘Is dat voor de gedetineerden een uitje? Dat ze even uit de cel zijn en elkaar kunnen ontmoeten?’

Gedetineerden zamelen boodschappen in

De oorlog in Oekraine laat ook de mensen die  in JCZaanstad verblijven niet onberoerd. Op initiatief van een aantal gedetineerden zijn boodschappen ingezameld voor mensen die door de oorlog geraakt zijn.

Gemeenschapsgeest

In de basisgemeenschappen in Brazilië heb ik geleerd om mensen ‘een beurt en een stem’ te geven (dar vez e voz). Daarom betrek ik zoveel mogelijk gedetineerden bij mijn kerkdiensten. Een kaars aansteken, ook zonder er iets bij te zeggen, is al een vorm van deelname.

Tuuuuuuurlijk kom ik ook voor jou ….

Corona is ‘voorbij’, althans de corona maatregelen zijn zo goed als verdwenen. We mogen weer!

We mogen weer met alle afdelingen samen vieren. Zowel de gedetineerden als de pastor hebben hier ontzettend naar uitgekeken. Er is niets zo mooi als samen vieren, samenkomen om te luisteren, samen bidden, maar ook om samen stil te zijn. Samen een kaarsje aansteken en samen bijkletsen na de kerkviering. Dan doet zich een probleem voor…

Op het kruis geschreven

We begonnen de lijdensweek op Palmzondag met kerkdiensten in het Stiltecentrum.

Daarin stond het kruis centraal. Een groene tak sierde de bovenkant. Was Jezus immers niet onder luid gejuich door mensen, die zwaaiden met (palm)takken, vol vreugde en hoop onthaald in hun midden?

Passend

Ineens was daar weer de mogelijkheid om met de mensen van alle afdelingen kerkdienst te houden en het geloof samen te vieren. Ook vrijwilligers waren ook weer welkom bij deze vieringen.

Barmhartige naastenliefde

Om 9 uur gaat de telefoon van diaconaal pastor Hendrine Verkade van Kerken met Stip. We zijn bezig met de voorbereidingen van de jaarlijkse Ontmoetingsdag van deze vereniging die zich inzet voor pastorale nazorg aan ex-gedetineerden. Aan de telefoon die ik een paar dagen eerder haar nummer heb gegeven.

“Dommer” geworden

Hoe is het om vast te zitten in een gevangenis of een forensische kliniek?

Ik had een paar jaar geleden een gesprek met een wat oudere  gedetineerde. Hij vertelde: “Verblijven in een gevangenis stompt je af. Je hersencellen hoef je niet meer te gebruiken.

Gooi maar op de hoop

Jean Genet was een crimineel. Als jongen uit een gebroken gezin leerde hij al gauw op straat te overleven door diefstallen, gewelddadige roofovervallen en zijn seksuele diensten aan mannen aan te bieden.

Werk dat zin brengt

Het is een hoogtepunt van de week voor Rob, als ik hem, zoals elke woensdag, kom halen om samen de stilteruimte schoon te maken.. Een krachtige belevenis is het wanneer hij minutieus en grondig aan het werk gaat.

Bidden helpt

Het is dinsdagmiddag. De GV wordt gebeld door een collega van de ISO-afdeling: “Er zitten hier 2 mannen die wel behoefte hebben aan een ‘goed’ gesprek.”

Ik heb van u gejat, Dominee

Na de kerkdienst in de gevangenis drinken we koffie. Een gedetineerde komt naar me toelopen met twee bekertjes. Ik herken hem, het is Jaap. Onder zijn rechterarm klemt hij een grote, zwarte bijbel. Hij valt met de deur in huis: “Ik heb van u gejat, dominee.”

Veertig

Het getal veertig komt vaker voor in de bijbel. Het regent veertig dagen en nachten als Noach, zijn familie en de dieren bescherming hebben gezocht in de ark. Na de uittocht uit Egypte zwerft het volk Israël veertig jaar door de woestijn. Veertig dagen en nachten lang verblijft Jezus alleen in de woestijn voor het begin van zijn openbare optreden. Het getal veertig staat met andere woorden symbool voor een leertijd.

Vrijplaats

De dag was tot dan toe voor mij frustrerend verlopen. Mijn plannen slaagden niet. Ik zou die middag twee groepsgesprekken hebben. Ik had me goed voorbereid, een email naar de groepen gestuurd. Ik zat op tijd klaar in het stiltecentrum met koffie, thee, fris, koekjes en handouts.

Ex gedetineerde Michael

Ik slaap steeds slechter. Mijn ‘inhoudelijk’ komt dichterbij. Sommige van mijn roofovervallen zijn op Opsporing Verzocht geweest. Trotse ‘gangsta’ ben ik, zonder wroeging. Voor de buitenwereld ben ik vanzelfsprekend ‘ontkennende verdachte’. De wekelijkse gespreksgroep doet de vanzelfsprekendheid wankelen.

Verdriet en opluchting

De kerkdienst is afgelopen, er wordt nagepraat en koffie gedronken. John vraagt mij of hij mij onder vier ogen kan spreken ‘gisteren is de inhoudelijke zitting geweest’.

John’s dochter is vijf jaar geleden overleden en hij is daar nog altijd zeer geëmotioneerd en gefrustreerd onder. ‘Ik heb altijd gedacht, mijn schoonzoon heeft het gedaan. Áltijd heeft hij het ontkend.’

Justitiepastor Geert

‘Ik kan wel janken. Weer een proforma. Weer negentig dagen erbij. Mijn vriendin begrijpt er geen reet meer van. Ik ga kapot aan deze onzekerheid. Zou jij eens met mijn vriendin willen bellen, pastor, om haar te vertellen hoe goed ik mijn best hier doe. En hoe het hier werkt.

Over Moniek

Moniek was als een moeder voor me waar ik even bij op adem kon komen. Waar ik iets van ‘thuis’ kon ervaren. Zij is een van de mensen die me door deze eenzame en zware periode heen heeft geholpen. Ik keek uit naar dat ene moment in de maand dat ze als vrijwilliger bij de kerkdiensten aanwezig was.

Geen bijzondere dingen

Herinneringen aan hoe eens mijn leven was: aan mensen om wie ik zoveel gaf, aan momenten die we deelden, aan wat we samen deden.

Mama leest voor

‘Vanavond hoef je ons niet voor te lezen hoor, we kijken naar mama.’

Een vrouwelijke gedetineerde vertelde dat de kinderen dat tegen haar man hadden gezegd. En hoe vervolgens de kinderen samen met de vader naar mama op de dvd hadden gekeken. ‘Papa/Mama leest voor.’

Lange dagen

De dagen werpen lange schaduwen vooruit de weken rijgen zich aaneen in maanden, in jaren stromend in het ritme van de tijd.
Velen die vrij denken te zijn zijn gevangen niet opgesloten achter tralies maar gevangen in zichzelf.

Bevrijdingsdag

Vandaag is het 5 mei, Bevrijdingsdag. Als ik buiten was zou ik samen met anderen vrijheid vieren: de vlaggen uit, want wij zijn bevrijd.

Kruisje op je voorhoofd

De pastor leerde me dat je heel goed jezelf een kruisje kan geven. En zo doe ik het tegenwoordig ook. Iedere dag wanneer ik om 16.45 ingesloten word, maak ik met mijn rechterduim een kruisteken op mijn voorhoofd. 

Celreiniging

‘Dominee, wilt u mijn cel reinigen? Het voelt gewoon niet goed hier, ik heb er last van.’ Die vraag neem ik serieus.

Vogels

Al een paar jaar komen er scholeksters in het voorjaar op de luchtplaats hun nest bouwen. Ze leggen er hun eieren en broeden ze daar uit. Vorig jaar zaten de broedende vogels midden in het bloemenperk, op nog geen 50 centimeter van het voetpad af.

Biechten op z'n protestants

Voor de biecht moet je doorgaans bij de pastor zijn! Maar soms is het ook mogelijk bij de dominee. Want meerdere malen kreeg ik de vraag om te kunnen biechten. Daarom ontwikkelde ik een biechtritueel, op grond van voorgaande gesprekken.

Rivelino Rigters

Rivelino groeit op in Amsterdam-West. Zijn vader overleed jong en hij groeide alleen op met zijn moeder. Vanaf zijn achtste ging hij op zoek naar rolmodellen, die hij op straat vond. Sommigen gaven hem een slecht voorbeeld,

Vertrouwen

Ik zit sinds augustus 2018 vast. Gelukkig zit ik alleen op cel, dat is voor mij heel belangrijk. Je hebt je eigen problemen waaraan je moet werken.

Afscheid en vrijheid

Aan allen die elke dag lijden, omdat ze het belangrijkste in het leven moeten missen: de vrijheid. Door een verkeerd genomen beslissing of door zich in te laten met minder betrouwbare kanten van het leven.

Oude symbolen zijn nog hot

In de lange periode dat ik als geestelijk verzorger in de verschillende gevangenissen en huizen van bewaring heb mogen werken is mij opgevallen hoe belangrijk “oude” en in het “vrije leven” schijnbaar stoffige symbolen zijn en houvast geven, zoals een rozenkrans, een bidprentje en icoon. 

Thomas

Na de kerkdienst komt Thomas naar me toe. ‘Kunnen we een afspraak maken? Ik wil graag met u praten.’ Een paar dagen later zit Thomas in mijn spreekkamer. We drinken een bakje koffie....

Ex-Gedetineerde

Toen de pastor gepreekt had over de gelijkenis over de balk en de splinter, realiseerde ik me ineens dat ik een enorme balk in mijn oog had. Deze balk was mijn blinde vlek. Telkens als er op de afdeling wat gaande was met andere gedetineerden was ik daar ook mee bezig. Ik ging me dan verdiepen in wie die ander was.

Justitiepastor Jeannette

‘Bent u van God?’, vraagt Mike wanneer ik me voorstel. ‘Dan wil ik graag met u praten.’ Als we samen in het stiltecentrum zitten, komt hij meteen ter zake: ‘Ik heb alles geprobeerd: drugs, drank, criminaliteit – en dat werkt toch niet. Nu wil ik het met God proberen.’

Vrijwilliger Aaltje

In 1989 vroeg de toenmalige gevangenispredikant of ik vrijwilliger wilde worden in de Koepel te Haarlem. Je kwam daar dan als afgevaardigde van de protestantse kerk. Op zaterdag waren er de kerk-gespreksdiensten. Er was een Nederlands- en een Engelstalige groep. De gesprekken werden gehouden naar aanleiding van een bijbelgedeelte. Het waren mooie en open gesprekken waar iedereen zijn ideeën en gevoelens kon uiten. Er was respect voor iedere mening. Er was ook respect voor de vrijwilligers. Maar aan alles komt een eind.

Ex-Gedetineerde Nemar

“Als ik in jouw plaats geweest was, had ik zelfmoord gepleegd.” Dat zei een psycholoog tegen mij, nadat hij mij gedurende drie dagen had horen vertellen over mijn leven. Ik heb allerlei ellende meegemaakt, zoals oorlog, vluchten, fictieve echtscheiding, noodopvang, gevangenis, stress en bespotting.

Copyright © 2022 Justitiepastoraat - Alle rechten voorbehouden